M. Hogervorst
03 Bedrijfshulpverlening
 >  Hoe red je iemand na een val uit zijn veiligheidsharnas
Discussie > Bespreek het met je collega's!
  • Ik ben zelf weleens in een benarde situatie terecht gekomen dat ik in een harnas op hoogte hing.
  • Is er een mogelijkheid op het werk aanwezig om mij na een val uit een valharnas te bevrijden.
Introductie

Als er geen collectieve veiligheidsmaatregelingen getroffen kunnen worden is een laatste redmiddel bij werken op hoogte het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen. Een veiligheidsharnas is een PBM. Deze toolbox gaat over de risico’s waarin je terecht kunt komen na een val in een veiligheidsharnas en hoe je uit deze benarde situatie komt.

Aandachtspunten:

  • het gebruik van een valbeveiliging is verplicht vanaf een stahoogte van 2,5m1;
  • bij valhoogte kleiner dan 2,50m1 maar met extra risico’s door bijvoorbeeld opslag van materialen onder je werkplek;
  • denk na over redding van een val;
  • vermijd dat er alleen gewerkt wordt, zorg dat er altijd iemand bij je in de buurt is dat in geval van een calamiteit de juiste handelingen gedaan kunnen worden;
  • gebruik uitsluitend ankerpunten van 10kN sterkte;
  • let op de lengte van de vanglijn, deze mag niet te lang zijn. Tevens is een schokdemper vaak een vast onderdeel van een leeflijn. Het ontbreken van een demper betekend een veel te grote belasting op het lichaam die kan leiden tot blijvend letsel;
  • zorg dat een "relief-strap" bij het valharnas aanwezig is;
  • neem de instructiekaart van Dura Vermeer Materieel Service door vóór gebruik van een valharnas.
Relief-steps
Het afdaalsysteem
Aanpikpunt harnasgordel
Risico's > Wat kan er gebeuren?

Lang hangen in een veiligheidsharnas brengt risico’s met zich mee. We zetten ze hier even op een rijtje:

  • Duizeligheid, transpireren en verschijnselen van shock
  • Toename van de hartslag en transpireren;
  • Verlies van bewustzijn
  • Verstikking veroorzaakt door afgesloten luchtwegen;
  • Te weinig bloedtoevoer naar de hersenen
  • De beenlussen van het harnas kunnen de aderen afknellen. De bloedcirculatie kan hierdoor stoppen. Een goed middel om te zorgen dat de circulatie op gang blijft is het toepassen van zogenaamde relief-straps. In deze lussen kun je gaan staan als je in het harnas hangt, op deze manier worden de aderen niet afgekneld. Controleer of dit bij het harnas aanwezig is.
  • Als je ondersteboven in je veiligheidsharnas hangt, kun je een hangtrauma krijgen (Zuurstof arm bloed stroomt terug vanuit de benen naar het hart. Deze situatie kan uiteindelijk binnen een half uur leiden tot de dood);
  • Als het bloed te snel terug stroomt naar de nieren kunnen deze beschadigen en als het de hersenen te snel bereikt dan kan dat dodelijk zijn.
Maatregelen > Wat moet je doen?

Een slachtoffer die in zo’n benarde positie hangt moet binnen 15 minuten worden gered. Bel dus meteen 112 en vraag om assistentie van de brandweer.

Uit onderzoek is gebleken dat een mens al na 3 minuten duizelig wordt en na 5 minuten buiten bewustzijn raakt. Het moment dat de dood intreedt, ligt tussen de 15 en 40 minuten. Dit hangt af van de conditie, het gewicht, de leeftijd van het slachtoffer.

  • In de meest ideale situatie kun je met een kraan of hoogwerker bij het slachtoffer komen en een snelle redding uitvoeren;
  • Ook met een ladderwagen of hoogwerker van de brandweer is een slachtoffer bereikbaar. In deze situatie zal na alarmering het nog 15 minuten kunnen duren voordat de hulpdiensten ter plaatse zijn. Dit kan voor het slachtoffer te laat zijn;
  • Als het slachtoffer nog bij bewustzijn is moeten de benen in beweging blijven. De bloedsomloop blijft hierdoor in stand;
  • Als het slachtoffer uit zijn benarde situatie is gered, voorkom dan dat het slachtoffer (te snel) wordt neergelegd. Laat het slachtoffer gedurende 30 minuten rechtop zitten, als je het slachtoffer laat liggen stroomt er zuurstofarm bloed vanuit zíjn of haar benen naar het hoofd waardoor het slachtoffer alsnog ernstig letsel kan oplopen of alsnog kan sterven.
  • Zorg ervoor dat het slachtoffer altijd wordt gezien door een arts.
  • Let op: Bij elke reddingspoging; zorg voor je eigen veiligheid!
Tips > Voor meer informatie

Wat houdt een harness suspension trauma HST (hangtrauma) in ?

Wanneer iemand gevallen is en in het harnas bungelt, oefenen de beenbanden van het harnas druk uit op de aderen. Het bloed kan dan niet goed meer vanuit de benen naar boven gepompt worden. De bloedsomloop wordt uiteindelijk zo verstoort dat de bloeddruk zakt, men misselijk wordt en het zuurstofniveau snel daalt. Ook de organen, zoals de nieren, zullen steeds slechter gaan functioneren. Hierdoor raakt de persoon bewusteloos en de kans op overleven wordt steeds kleiner.
Harness suspension trauma kan al optreden binnen een half uur. En wanneer er tijdens de val ook andere verwondingen zijn opgetreden is een snelle redding nog urgenter.

De gevolgen van HST
  • duizeligheid, misselijkheid, zweten en andere verschijnselen van shock;
  • snelle daling van bloeddruk en hartslag;
  • verlies van bewustzijn.

Wanneer iemand niet (snel) gered wordt, is de kans op overlijden zeer groot, als gevolg van:

  • verstikking veroorzaakt door afgesloten luchtwegen;
  • te weinig bloed- en zuurstoftoevoer naar de hersenen;
  • trombose.

Zo verklein je het risico op HST

Zonder een goede en snelle rescue kan een opgevangen val dus nog steeds veel schade toebrengen. Wees je bewust van dit gevaar! Met deze tips kun je het risico op een harness suspension trauma verkleinen.

  1. Veilig werken begint bij de keuze en het gebruik van het harnas. Draag een harnas wat op jouw lichaamsbouw is afgesteld en zorg dat je het op de juiste manier aantrekt.
  2. Blijf in de buurt van collega’s. Werk je alleen, laat dan altijd iemand weten dat (en waar) je op hoogte werkt en draag altijd je mobiele telefoon bij je.
  3. Probeer na een val de benen te blijven bewegen, of span de spieren met regelmaat hard aan gedurende 5 seconden, om de bloedsomloop in stand te houden.
  4. Neem een ‘Relief Step’ mee wanneer je op hoogte werkt. Dit is een soort sling om je voeten in te zetten zodat de beknelling van het harnas bij de liezen verminderd wordt en de bloedsomloop in stand gehouden kan worden.
  5. Redding altijd naar beneden, tenzij het niet anders kan.
  6. Leg iemand die in een harnas heeft gehangen NOOIT meteen neer, zelfs niet in de ‘stabiele zijligging’. Wanneer je iemand direct plat neerlegt, zal het hart verdrinken in de hoeveelheid bloed die er ineens weer naartoe stroomt. Laat daarom het slachtoffer rechtop zitten.
  7. Volg een rescuetraining, zodat je weet wat je moet doen.
  8. Op de werkplek dient altijd iemand aanwezig te zijn die de reddingstechnieken kent en het juiste reddingsmateriaal moet direct voor handen zijn.

Wat na de redding belangrijk is

  •  Stel het slachtoffer gerust.
  •  ABC principe (Airway, Breathing, Circulation).
  •  Leg het slachtoffer NOOIT meteen neer, maar laat de persoon rechtop zitten. Als er ineens weer veel bloed naar   het hart stroomt, zal het letterlijk verdrinken.
  •  Breng het slachtoffer altijd naar een ziekenhuis.

De relief-straps zijn te bestellen bij Dura Vermeer Materieel Service via deze link.​​​​​​​